आज भाइटीका: पौराणिक किंवदन्ती एवं ऐतिहासिक महत्व

काठमाडौं, मङ्सिर १। कार्तिक शुक्ल द्धितीयको दिन अर्थात यम पञ्चकको पाँचौं दिनमा भाइटिका पर्व मनाइन्छ । देश-विदेश रहेका दिदीबहिनीले आफ्ना दाजुभाइलाई भाइटीका लगाएर यो पर्व मनाईंदै छ । दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई टीका लगाएर भगवानसँग दीर्घायुको कामना गर्छन् । यो पर्वलाई दुई वटा पाटोबाट महत्वपूर्ण मानिएको छ । त्यो हो-पौराणिक किंवदन्ती एवं ऐतिहासिक कथा ।

परापूर्व कालमा कात्तिक शुक्ल द्वितीयाको दिन मनाइने भाइटीकाले सूर्य पुत्री यमुनाले आफ्ना दाजु यमराजलाई टीका लगाएको कथन छ । उक्त दिन यमुनाले यमलाई टीका लगाएपछि बहिनी यमुनाको इच्छा अनुसार सो दिन दिदीबहिनीको हातबाट टीका लगाउनेहरुलाई तेलको धारो नसुकेसम्म र मखमली फूल नओइलिएसम्म मृत्युवरण गर्नु नपर्ने आशीर्वाद यमले दिएको कथन छ । सोही समयदेखि यो पर्व मनाउन थालिएको हो । त्यसैले कात्तिक शुक्ल द्धितीयका दिन विशेष महत्व राख्छ ।

अर्को,

यो पर्वमा किराँत राजा बलिहाङको प्रसंग पनि निकै चर्चित छ । कथन अनुसार बलिहाङ रोगले थलिएर मृत्युको मुखमा पुगेका थिए । बलिहाङको मिति सकियो, त्यसपछि उनलाई लिन यमराज आए । सोही समयमा उनकी दिदी यमुना भाइलाई टीका लगाउन राजा बलिहाङको घर पुग्छिन् । दिदी यमुनाले राजा बलिहाङसँगै टीका लगाउन आग्रह गरिन् । टीका लगाएपछि यमले यमुनालाई दक्षिणा रुवरुप वर माग्न भने । सो क्रममा दिदी यमुनाले मखमलीको माला नसुकेसम्म र तेलको धारो नसुकेसम्म कुनैपनि भाइले मर्न नपरोस् भन्ने वर मागिन् ।

यमराज पनि मखमली र तेलको धारा नसुकुन्जेलसम्म राजा बलिहाङलाई नलैजान सहमत भएर फर्किए । त्यसपछि महिना बित्यो, वर्ष बित्यो । तर कहिलै तेलको धारा सुकेन । न त मखमली सुक्यो । दिदीबहिनीको दाजुभाइप्रतिको प्रेमकै कारण यमराजसमेत आजित भएको किंवदन्ती छ । सोही सम्झनामा यो पर्व मनाउन थालिएको हो । त्यसैले द्वितीयाको दिन दाजुभाइ र दिदी बहिनीबीचको प्रेम र आपसी सद्भावको पर्वका रुपमा मानिन्छ ।

प्रतिक्रिया :

भर्खरै प्रकाशित

२० देशमा भेटियो कोरोनाको नयाँ भेरियन्ट ‘ओमिक्रोन’, नेपालमा पनि थालियो…

काठमाडौं, १५ मंसिर । कोरोना भाइरसको नयाँ भेरियन्ट विश्वका विभिन्न २० देशमा देखिएको रिपोर्ट बाहिर आएको छ । दक्षिण अफ्रिकामा सबैभन्दा पहिला रिपोर्ट भएको यो भेरियन्टका…

सर्वोच्चमा आजदेखि गोलाप्रथा

काठमाडौं, १५ मंसिर । सर्वोच्च अदालतमा आज (बुधबार) देखि गोलाप्रथा प्रणाली कार्यान्वयन हुँदैछ । प्रधानन्यायाधीशको विशेषाधिकार अन्त्य गर्दै न्यायाधीशले नै गोला तानेर इजलास र पेसी तोक्ने अभ्यास…

प्रहरी नियमावली संशोधन : एकै पटक साढे १७ हजार प्रहरीको…

काठमाडौं, १५ मंसिर । प्रहरी नियमावली संशोधन गरेर सिर्जना गरिएका वरिष्ठ सइ, वरिष्ठ हवल्दार र सहायक हवल्दार पदमा एकैपटक १७ हजार पाँच सय १७ प्रहरी बढुवा…

एमसीसी जस्ताको त्यस्तै पास गर्ने पक्षमा छैनौं : नारायणकाजी श्रेष्ठ

पोखरा, ११ मंसिर । नेकपा माओवादी केन्द्रका नेता नारायणकाजी श्रेष्ठले अमेरिकी मिलेनियम च्यालेञ्ज कर्पोरेसन (एमसीसी) जस्ताको त्यस्तै पास गर्ने पक्षमा आफ्नो पार्टी नरहेको बताएका छन् ।…

सौराहामा एमाले महाधिवेशनको बन्द सत्र शुरु

चितवन, ११ मंसिर । नेकपा (एमाले) को १० औं राष्ट्रिय महाधिवेशन अन्तर्गतको बन्द सत्र सचितवन सौराहामा शुरु भएको छ । निर्धारित समयभन्दा धेरै ढिलो गरी बन्द…