महाव्याधिको माझ खड्गजात्रा

siddhartha wheel mart

कार्तिक १२, दोलखा | ऐतिहासिक शहर दोलखामा परम्परागत खड्ग जात्रा मनाइएको छ । एकादशीको दिन मनाइने यो जात्रामा देवता र दानवबीचको युद्धलाई अभिनयको माध्यमद्वारा प्रस्तुत गरिन्छ ।बडादसैंका बेला मनाइने यो जात्राले देवता र दानवबीचको युद्धको झल्को दिन्छ । खड्ग जात्रा नेपाल संवत ८४७ देखि राजा जगत जय मल्लको पालादेखि मनाइको हो । यो जात्रा राजाको कुल मानिने राजकुलेश्वर मन्दिरबाट सुरु हुन्छ ।


सेनापति अर्थात याकरगणको नेतृत्वमा सुरु हुने यस जात्रामा उनका साथ अंगरक्षक, भगवती तथा अन्य खड्गधारीहरु सहभागी हुन्छन् ।स्थानीय बहिर टोलको डबलीबाट युद्ध अभिनय गदै कोर्छे टोल हुँदै टसिचा टोलमा पुग्दा शक्ति क्षय हुने जनविश्वास रहेको छ ।यही जनआस्थाका साथ जात्राका मुख्य पात्र सेनापति र अंगरक्षक शक्ति माग्न पिंगल टोलस्थित बालकुमारी मन्दिर पुग्छन् ।
यो मन्दिरमा देवीबाट शक्ति स्वरुप दुई जना खड्गधारी प्राप्त भएको मानिन्छ । यी थप खड्गधारीसँगै लिएर युद्धको निरन्तर अभिनयसहित माथिल्लो टोल हुदै भीमेश्वर मन्दिर पुग्छन् ।

aawash steels


भीमेश्वर मन्दिरमा दानवका रुपमा राखिएमा तीन वटा राँगालाई सबै खड्गधारीहरुले प्रहार गरी दानव बध गरिएको अभिनय गर्छन् ।युद्ध अभिनयका साथ जात्रा त्रिपुरासुन्दरी मन्दिरमा पुग्दा पुन शक्ति कम भएको किम्बदन्ती अनुसार देवीसँग शक्तिका लागि पूजाअर्चना गरिन्छ ।

दानवमाथि विजय प्राप्त गर्न सहयोग स्वरुप देवीले आफ्नो छोरो बटुकभैरवलाई युद्धमा पठाएको झल्को यहाँ देख्न पाइन्छ । बटुकभैरव मिसिए पश्चात जात्रामा देखिने युद्धको अभिनय घनघोर खालकको रणसंग्राम जस्तो देखिन्छ ।

super kinetic courier


जात्राका यी दुई मुख्य पात्र युद्ध अभिनय गरिरहँदा अन्य खड्गधारीहरु भजनको तालमा अभिनय गरिराखेका हुन्छन् । यतिबेला बटुकभैरवले दानव खोज्ने र सेनापतिले सम्हार गर्ने अभिनय प्रस्तुत हुन्छ ।यही यद्ध अभिनयकासाथ जात्रा दुङ्गलटोल, पिङ्गलटोल, राजकुलेश्वर मन्दिर हुदै खिङ्गलचा अर्थात् शिर छेदनमण्डपमा पुग्छ । यो मण्डपमा शुम्भ र निशुम्भ दानवको रुपमा राखिएमा दुई वटा राँगाका टाउकोलाई सबै खड्गधारी प्रहार गरी बध गरिएको अभिनय गरिन्छ ।


शुम्भ र निशुम्भको बध गरिएपछि विजय स्वरुप सगुनबाजा बजाई फर्की यो जात्रा समापन गरिन्छ । धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्व बोकेको कारण खड्गजात्रा आस्था र विश्वासको प्रतीक बनेको छ ।स्थानीय नेवार जातिकोमात्र सहभागिता हुने यो जात्रा हेर्न दोलखाका ग्रामीण भेग लगायत छिमेकी जिल्लाबाट समेत आउने गर्दछन् । यसपटक विश्वव्यापीरुपमा फैलिएको कोरोना भाइरसको कारणले गर्दा सामाजिक दूरी र जनस्वास्थ्यका मापदण्ड पालना गरेर जात्रा मनाइएको थियो । विधि पूरा गर्न आयोजित जात्रामा विगतको तुलनामा भक्तजन एवं सर्वसाधारणको उपस्थिति पनि कम थियो ।

✍️सुवर्ण श्रेष्ठ

प्रतिक्रिया :
NK suppliers

भर्खरै प्रकाशित

प्रहरीद्वारा सम्झना बोहराको हत्या अभियुक्त सार्वजनिक

गुल्मी, २० फागुन । प्रहरीले गुल्मीको भाडगाउँमा युवतीको हत्या अभियोगमा पक्राउ परेका व्यक्तिलाई आज (बिहीबार) सार्वजनिक गरेको छ । रेसुङ्गा नगरपालिका–३ भाडगाँउमा २१ वर्षीया सम्झना बोहराको…

महिला हस्तकला मेला फागुन २२ गतेदेखि हुने

काठमाडौं,फाल्गुन २० । महिला हस्तकला मेला फागुन २२ गतेदेखि हुने भएको छ। नेपाल हस्तकला महासंघ र ललितपुर महानगरपालिकाले संयुक्त रुपमा आयोजना गरिने मेला फागुन २२…

नक्खुमा जिपको ठक्करबाट ज्यान गुमाएकी अन्जु दाहालका आफन्तले शव बुझ्न…

काठमाडौं,फाल्गुन २० । बुधबार बिहान ललितपुरको नक्खुमा जिपको ठक्करबाट ज्यान गुमाएकी अन्जु दाहालका आफन्तले शव बुझ्न अस्वीकार गरेका छन्। दुर्घटनाको उचित छानविन गरी दोषीलाई हदैसम्मको…

भारतमा बनेको कोरोनाविरुद्धको खोप ‘कोभ्याक्सिन’ ८१ प्रतिशत प्रभावकारी

काठमाडौं,फाल्गुन २० ।भारतमा विवादित बनेको कोरोनाविरुद्धको स्वदेशी खोप ‘कोभ्याक्सिन’ अन्तिम चरणकाे परीक्षणकाे सुरुवाती नतिजाका क्रममा ८१ प्रतिशत प्रभावकारी देखिएको छ। औषधि निर्माता कम्पनी भारत बायोटेकले…

ताप्लेजुङको दोभान बजारमा भएको आगलागीका कारण करिब रु ४० करोड…

ताप्लेजुङ,फाल्गुन २० । ताप्लेजुङको दोभान बजारमा भएको आगलागीका कारण करिब रु ४० करोड बराबरको क्षति भएको छ। क्षतिको आधिकारिक विवरण संकलनका लागि मेरिङ्देन गाउँपालिकाका प्रमुख…