मास्कको प्रयोगले शरीरमा अक्सिजनको मात्रा कमी हुन्छ त ?

कोरोनाभाइरसको महामारीले मास्कको प्रयोगलाई अनिवार्य बनाइदिएको छ । भाइरसको संक्रमण रोक्ने एक प्रमुख उपाय मध्येको एक हो मास्कको प्रयोग । कोरोनाभाइरसको अहिलेसम्म कुनै खोप तथा अचुक औषधि छैन त्यसैले पनि यसबाट बच्ने उपयुक्त उपाय भनेको जनस्वास्थयका नियमहरुको कठोर पालना नै हो । तीमध्ये पनि सबैभन्दा मुख्य सामाजिक दुरी कायम गर्नु अनि मास्कको उचित प्रयोग गर्नु नै हो ।

नियमित सावुनपानीले हात धुने, मास्कको सही प्रयोग, स्यानिटाइजरको प्रयोग, चस्माको प्रयोग, भौतिक दुरी (१ देखि २ मिटरसम्मको) र सरसफाइलगायतले कोरोनाभाइरसको संक्रमणबाट जोखिन सकिनेबारे जनस्वास्थ्य विज्ञ तथा चिकित्सकहरुले बारम्बार बताउँदै आइरहेका छन् । तर पछिल्लो समय मास्कको प्रयोगबारे केही भ्रमपूर्ण कुराहरु पनि बाहिर आएका छन् । जस्तोः लामो समय मास्कको प्रयोग गर्दा शरीरमा अक्सिजनको मात्रा कमी हुने र भविष्यमा अक्सिजनको कमीबाट हुने रोग बढ्ने खतराबारे । यसबारेमा कतिपय विज्ञ भनी मिडियामा प्रस्तुत गरिएका थरिथरिका व्यक्तिहरुको दावीले झनै मास्कका प्रयोगबारे आम जनतामा अन्यौल बढाउने काम गरिरहेको देखिन्छ ।

यसै सन्दर्भमा हामीले के मास्कको प्रयोगले साँच्चिकै हाम्रो शरीरमा अक्सिजनको मात्रा कमी हुन्छ हो ? भनेर धरानस्थित विपि कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका इन्टरनल मेडिसिनका डा. अग्रज उप्रेतीसँग सोधेका थियौँ । उनले कोरोनाभाइरसका विरुद्धमा सामाजिक सञ्जालहरुमा जनचेतना जगाउने थुप्रै सामग्रीहरु प्रचार गर्दै आएका छन् ।

हाम्रो जिज्ञासाको प्रत्युत्तरमा डा. उप्रेतीले ‘त्यसमा कुनै सत्यता नभएको’ जानकारी दिएका छन् । ‘कोरोनाभाइरसको महामारी दिनप्रतिदिन बढ्दै गइरहेको अहिलेको अवस्थामा मास्कको प्रयोगलाई निरुत्साहित गर्ने यस्ता अफवाहको पछि लाग्नु खतरनाक हुने’ उनको कथन छ । ‘मास्कको प्रयोगले स्वास्थ्यमा हानी पुर्याउँछ भनेर आजसम्म कुनै पनि अनुसन्धानले तथ्य स्थापित नगरेको स्थितिमा त्यस्ता अफवाहको विश्वास गरेर मास्कको प्रयोगबारे भ्रममा नपर्न’ उनको सल्लाह छ ।

मास्कको प्रयोगका बारेमा फैलिएका भ्रम तथा त्यसको सत्यतथ्यबारे डा. उप्रेतीले दिएका जानकारी निम्नानुसार छन् :

आजसम्म मास्कको प्रयोगले स्वास्थ्यमा असर पर्छ भनेर कुनै पनि तथ्याङ्क बाहिर आएको छैन । मास्कको प्रयोग आज आएर मात्रै गरिएको होइन । विगतमा फैलिएका ठूला ठूला महामारीको समयमा पनि मास्कको प्रयोग भएको देखिन्छ ।

चिकित्सकहरुले पनि उपचारका क्रममा लामो समय मास्कको प्रयोग गर्नुपर्ने हुन्छ । अझ शल्यचिकित्सकहरुले त शल्यक्रियाको समयमा घण्टौं मास्क लगाएका हुन्छन् । यसबाट अक्सिजनमा कमी आएको भन्ने कुनैपनि अध्ययन अनुसन्धान बाहिर आएको छैन ।

हो, कसैकसैलाई मास्कको प्रयोग सहज नहुन सक्छ । यस्तो अवस्थामा आफ्नो अनुहारमा मिल्ने र सास फेर्न सहज हुने खालको मास्कको प्रयोग गर्नुपर्छ । 

यतिबेला, मास्क लगाउँदा हाम्रो शरीरलाई चाहिने अक्सिजनको मात्रामा कमी हुने दावी गरिएका भिडियोहरु अहिले सामाजिक साञ्जालमा प्रचारमा छन् । त्यसैगरी, लामो समय मास्क लगाउँदा हाम्रो शरीरले बाहिर फाल्ने कार्वनडाइक्साइड पूनः शरीरले लिने र यसले अर्को समस्या निम्तिन सक्ने तर्फ पनि त्यस्ता भिडियोहरुमा गराइएको पाइन्छ । तर चिकित्सा विज्ञानले भने त्यस कुरामा कुनै सत्यता नभएको बताएको छ । वास्तवमा, कुनै पनि संक्रमणबाट बच्न र वायु प्रदुषणबाट बच्न अनिवार्य रुपमा मास्कको प्रयोग गर्नुपर्छ ।

सामान्यतया कोरोनाभाइरसको साइज ०.१ माइक्रोमिटर हुन्छ र मास्कमा हुने सानासाना छिद्रा (प्वाल)को साइज ०.३–५ माइक्रोमिटर हुने भएकाले मास्कले भाइरसलाई पूर्णरुपमा रोक्न सक्छ भन्ने होइन तर यसले नियन्त्रण भने गर्छ ।

प्रतिक्रिया :

भर्खरै प्रकाशित

यी चार प्रदेशमा ठूलो वर्षाको सम्भावना, पहाडी र हिमाली क्षेत्रमा…

काठमाडौँ – आज प्रदेश १, प्रदेश २, बागमती, र गण्डकी प्रदेशका एक दुई स्थानमा ठूलो वर्षाको सम्भावना रहेको छ। मौसम पूर्वानुमान महाशाखाकाअनुसार हाल प्रदेश १,…

शिक्षक सेवा आयोगको नियमावली संशोधन प्रस्ताव ल्याउन निर्देशन

कात्तिक ३, काठमाडौँ । शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री देवेन्द्र पौडेलले शिक्षक सेवा आयोगको नियमावली, २०५७ (नवौँ संशोधन), २०७१ मा आवश्यक संशोधन गरी शिक्षक पदपूर्तीको प्रक्रिया…

राप्रपा लुम्बिनी प्रदेशद्वारा कृषकलाई तत्काल क्षतिपूर्ति दिन माग

कार्तिक ३, बुटवल । लगातारको वर्षाले धानबालीमा भएको क्षति पुगेकोले राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) लुम्बिनी प्रदेशद्वारा कृषकलाई तत्काल क्षतिपूर्ति दिन माग गरेको छ । कृषकलाई…

ट्वान्टी-२० विश्वकप :बंगलादेशले ओमानलाई २६ रनले हरायो

कार्तिक ३, काठमाडौँ । बंगलादेशले मंगलबार आयोजक ओमानलाई २६ रनले पराजित गर्दै ट्वान्टी–२० विश्वकपको सुपर १२ मा पुग्ने आशा जीवितै राखेको छ । विजय हात पार्न…

दुई महिनामै २१.५ प्रतिशत घट्यो सेयर

कार्तिक ३, काठमाडौँ । काठमाडौँ — गत भदौ २ मा सेयर कारोबार मापक नेप्से परिसूचक हालसम्मकै उच्च अंक ३ हजार १ सय ९८ मा पुग्यो ।…